prof. Wojciech Rowiński (1935-2014)

Jeden z najwybitniejszych polskich transplantologów. Uczestniczył przy pierwszej transplantacji nerki w Polsce w 1966 roku.

Wieloletni Kierownik Kliniki Chirurgii Transplantacyjnej Instytutu  Transplantologii w Warszawie. Nauczyciel kilku pokoleń polskich transplantologów. Reprezentował Polskę i jej osiągnięcia za granicą. Brał udział w pracach Komitetu Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) i Komisji ds. Transplantacji Narządów. Był prezydentem  Europejskiego Towarzystwa Przeszczepiania Narządów. Przez wiele lat pełnił funkcję Konsultanta Krajowego w dziedzinie Transplantologii Klinicznej.

Profesor był  autorem programu „Partnerstwo dla Transplantacji”, który  w wymierny sposób poprawił świadomość  Polaków na temat transplantologii oraz możliwości pobierania narządów do transplantacji w Polsce

 

Biorca – osoba, u której dokonano przeszczepu narządu lub tkanki.

Dawca – osoba, od której pobierane są narządy lub tkanki do przeszczepu.

Dawca wielonarządowy – osoba, od której pobrano więcej niż jeden organ do przeszczepu

Dawca zmarły – narządy pobierane są od osoby, u której stwierdzono nieodwracalne uszkodzenie mózgu. Narządy są przeszczepiane osobom z nieodwracalną niewydolnością narządów, np. serca, wątroby, płuc.

Dawca żywy – zdrowa osoba, która oddaje nerkę, część wątroby lub szpik kostny spokrewnionej lub bliskiej osobie.

Dializa – zabieg oczyszczania krwi z trujących substancji, nadmiaru wody. Zastępuje funkcję nerek.

HLA – z ang. Human Leukocytes Antigens – antygeny zgodności tkankowej znajdujące się na białych ciałkach krwi. Każdy człowiek ma inny zestaw HLA. Wyjątek to bliźniacy jednojajowi.

Koordynator transplantacyjny – osoba odpowiedzialna za prawidłowy przebieg pobrania narządów od dawcy i przeszczepienie właściwemu biorcy.

Lista oczekujących na przeszczep – właściwa nazwa Krajowa Lista Oczekujących, jest to skomputeryzowana lista pacjentów oczekujących na przeszczep narządów.

Markery wirusologiczne – są to testy krwi, które pozwalają na określenie czy osoba miała kontakt z wirusami, np. HIV, wirusowego zapalenia wątroby typu B lub C. W przypadku dodatniego wyniku HIV osoba nie może być dawcą.

Nerka – organ odpowiedzialny za usuwanie zbędnych produktów przemiany materii z krwi oraz utrzymanie w równowadze gospodarki wodno-elektrolitowej.

Oświadczenie woli – karta określająca gotowość do oddania swoich narządów i tkanek po śmierci do transplantacji. W języku angielskim donor card.

Potencjalny dawca narządów – osoba, u której rozpoznano śmierć mózgu i jest oceniania funkcja narządów przed decyzją o pobraniu do transplantacji.

Rzeczywisty dawca narządów – osoba, od której pobrano narządy i/lub tkanki i przeszczepiono biorcom.

Płuco – organ odpowiedzialny za wymianę gazową organizmu – wchłanianie tlenu i wydalanie dwutlenku węgla.

Poltransplant – instytucja państwowa nadzorująca pobieranie i przeszczepianie narządów w Polsce.

Rejestr sprzeciwów –  Centralny Rejestr Sprzeciwów (CRS) znajduje się w siedzibie Poltransplantu w Warszawie. W nim odnotowywane są wszystkie zgłoszenia osób przeciwnych pobraniu narządów po śmierci. Zgłoszenie sprzeciwu do CRS to jeden z dwóch sposobów zgłoszenia sprzeciwu na pobranie narządów. Drugi to podpisane własnoręcznie oświadczenie.

Rogówka – przezroczysta osłona gałki ocznej.

Serce – narząd zapewniający dopływ krwi do narządów i tkanek.

Skrajna niewydolność nerek – występuje w momencie, kiedy nerki własne nie są w stanie oczyścić organizmu z substancji trujących, np. z mocznika.

Śmierć mózgu – zanik funkcji mózgu, przede wszystkim pnia mózgu. Brak dopływu do mózgu krwi. Brak szans na przywrócenie funkcji mózgu.

Śmierć sercowa – brak funkcji serca. Sztuczny masaż serca nie przywraca jego czynności.

Śpiączka – każdy stan nieświadomości, czasowy lub trwały. Nie oznacza śmierci mózgu.

Szpik kostny – tkanka znajdującą się w jamach kości długich (np. mostek, kość udowa). Ze szpiku powstają czerwone i białe ciałka krwi.

Tkanka – określenie dla innych niż organy części ciała przeznaczonych do transplantacji: kości, rogówki, skóra, zastawki serca.

Transplantacja –  przeszczepienie organu lub tkanki dawcy osobie z nieodwracalnie uszkodzonym organem czy tkanką.

Trzustka – organ wydzielający enzymy trawienne do przewodu pokarmowego oraz insulinę regulującą poziom cukru we krwi.

Typowanie tkankowe – procedura oznaczenia specyficznego kodu genetycznego dawcy i/lub biorcy narządów – tzw. HLA.

Wątroba – organ odpowiedzialny za przekształcanie substancji odżywczych wchłoniętych z przewodu pokarmowego (białka, tłuszcze) do form przyswajalnych dla tkanek.