Diagnoza

Stetoskop

Organizm człowieka jest zbudowany z narządów i tkanek, które na skutek wad genetycznych mogą być uszkodzone od urodzenia. Za życia może dojść do poważnego urazu lub choroby, która nieodwracalnie niszczy narząd. W przypadku nieodwracalnego uszkodzenia np. wątroby, płuc, ostatnim etapem w leczeniu  jest transplantacja. Przeszczep narządu czy tkanki pozwala choremu powrócić do normalnego życia (na przykład przeszczep rogówki pozwala odzyskać wzrok).

Organy mogą pochodzić od dwóch typów dawców: zmarłego lub żywego. Wyjątkiem jest szpik kostny, który może być oddany tylko przez dawcę żywego. Tkanki natomiast mogą być pobrane tylko od zmarłego dawcy. Opisane poniżej kolejne etapy – od pobrania narządu do przeszczepu – dotyczą głównie organów pobranych od dawców zmarłych.

 

Zgłoszenie do przeszczepu

O potrzebie leczenia przeszczepieniem organu decyduje lekarz. Lekarz zgłasza pacjenta do ośrodka transplantacyjnego specjalizującego się w przeszczepianiu serca, nerki czy wątroby. W ośrodku specjaliści określają, czy dana osoba spełnia kryteria wskazujące na konieczność wykonania przeszczepu. Jeśli chory spełnia określone warunki, oznaczana jest grupa krwi oraz antygeny zgodności tkankowej (ang. HLA – patrz: słowniczek), następnie jest zgłaszany do Centralnego Rejestru Osób Oczekujących na Przeszczep.

 

Czas oczekiwania

Czas oczekiwania na liście do przeszczepu zależy od kilku czynników: Jak zaawansowana jest niewydolność narządu? Jaka jest grupa krwi biorcy? Jak bardzo zgodne jest HLA narządu z HLA biorcy? Gdy narząd jest zgodny z parametrami biorcy powiadamiany jest lekarz opiekujący się chorym. Jeśli pacjent jest w stanie pozwalającym na przeprowadzenie operacji rozpoczynają  się przygotowania do transplantacji.

 

Przeszczep

przezsczep

Często operacja pobrania organu do przeszczepu od dawcy zmarłego jest wykonywana w tym samym czasie, co przygotowanie biorcy do operacji przeszczepu.

Jest to istotne, by maksymalnie skrócić czas pozostawania organu poza ciałem. W przypadku serca czas ten nie powinien przekroczyć 5 godzin.

Wówczas konieczne jest, by wszystkie niezbędne czynności związane z pobraniem organów i przeszczepem były zintegrowane i wykonane w możliwie najkrótszym czasie.

 

Po przeszczepie

Po operacji biorca przechodzi kilkutygodniową rekonwalescencję w szpitalu. Ważna w tym czasie jest obserwacja reakcji obronnych organizmu biorcy na obcy organ. Układ odpornościowy  może powodować odrzucanie przeszczepu. Aby temu zapobiec podawane są leki, tzw. immunosupresyjne, które biorca musi przyjmować na stałe.

 

Nadzieja

autor: Maks Kowalski

Jeśli wszystko przebiegnie pomyślnie, biorca może powrócić do normalnego życia. Musi jednak pamiętać o potrzebie regularnej kontroli lekarskiej oraz przyjmowania leków do końca życia.

Przeszczep nie jest „lekarstwem”, ale pozwala na poprawę jakości życia.